N.A.O (Niet Anderzins Omschreven) en Anorexia Athletica en Orthorexia

Er is veel onduidelijkheid over de Eetstoornis Niet Anderszins Omschreven (NAO). Voor deze stoornis wordt ook vaak de Engelse naam gebruikt: Eating Disorder Not Otherwise Specified (ED-NOS). Een mond vol, maar wat betekent het nu eigenlijk? Daarvoor is het nodig een iets te weten over eetstoornisdiagnoses in het algemeen.

 

Er zijn twee eetstoornissen die binnen de hulpverlening goed bekend zijn en waarnaar veel wetenschappelijk onderzoek is gedaan: Anorexia Nervosa en Boulimia Nervosa. Die diagnoses krijg je alleen als je aan allerlei regeltjes (criteria) voldoet.

Vaak gebeurt het dat iemand wel aan een paar regeltjes voldoet, maar niet aan allemaal. Omdat diegene niet voldoet aan alle regeltjes, krijgt hij/zij niet de diagnose ‘anorexia nervosa'. Om te benadrukken dat er wél sprake is van een eetprobleem wordt dan de diagnose Eetstoornis NAO gegeven.

De diagnose Eetstoornis NAO kan je ook krijgen als je eetprobleem wat onduidelijk is, bijvoorbeeld omdat jouw eetprobleem een beetje op anorexia én een beetje op boulimia lijkt. Of op geen van beiden, terwijl er wel sprake is van een eetstoornis. Bijvoorbeeld:

  • Aan alle criteria van anorexia wordt voldaan, behalve dat jouw huidige lichaamsgewicht nog binnen de normale grenzen ligt.

  • Aan alle criteria van boulimia wordt voldaan behalve dat de eetbuien en compensatie minder vaak voorkomt dan eens per week of met een duur van korter dan drie maanden.

  • Herhaald kauwen op en uitspugen, maar niet doorslikken, van grote hoeveelheden voedsel.
     

Eetstoornis Niet Anderszins Omschreven betekent dus eigenlijk: 

Er is WEL sprake een eetstoornis, maar NIET van anorexia nervosa of boulimia nervosa. Het is een naam voor een verzameling van allerlei verschillende eetproblemen. Dit betekent echter NIET dat een eetstoornis NAO minder ernstig is dan Anorexia of Boulimia.

Lees ook: Neem eetstoornis NAO serieus!  &   Eetstoornis NAO niet ernstig?

Voor alle andere eetproblemen van de Eetstoornis NAO geldt dat "niet anderszins omschreven" zoiets betekent als: verder kunnen we er geen naam aan geven. Soms is dat een kwestie van tijd en verandert een eetprobleem in de loop van maanden of jaren zodat later alsnog de diagnose Anorexia Nervosa of Boulimia Nervosa wordt gesteld, maar soms ook niet: dan blijft het een Eetstoornis NAO.
 

Is dat niet een beetje gek: één naam voor zoveel verschillende eetproblemen?
Eigenlijk wel. Het is zelfs zo dat meer mensen de diagnose Eetstoornis NAO krijgen dan de diagnose Anorexia nervosa of Boulimia nervosa. En daarnaast gebeurt het vaak dat een eetprobleem door de tijd heen wat verandert, waardoor je op verschillende momenten een verschillende diagnose kan krijgen, terwijl je eetprobleem echt niet zo veel veranderd is. Het komt zelfs voor dat de ene psycholoog de diagnose anorexia stelt en de ander eetstoornis NAO.

 

Hoe wordt een Eetstoornis NAO behandeld? 
Er is niet één standaardbehandeling voor de Eetstoornis NAO, juist omdat die eetstoornis een naam is voor heel verschillende problemen. Sommige mensen met een Eetstoornis NAO eten te weinig, anderen hebben een redelijk normaal eetpatroon of eten juist te veel. Sommigen hebben eetbuien, anderen niet. Sommigen compenseren veel (bijv. braken, laxeren of bewegen) , anderen niet. Sommigen hebben ondergewicht, anderen een normaal gewicht, en weer anderen overgewicht. En zo zijn er nog wel meer verschillen mogelijk. Wat de doelen zijn van de behandeling en op welke manier daaraan gewerkt wordt, moet dus voor iedereen apart bepaald worden.
Bron

Anorexia Athletica

Van Anorexia en Boulimia Nervosa heeft iedereen wel gehoord. De variant Anorexia Athletica iseen stuk minder bekend. Het is dan ook nog geen erkende stoornis, maar wel een probleem dat steeds meer aandacht krijgt in de media. En terecht. Want wat als een gezonde gewoonte uit de hand loopt en heel ongezond wordt?

 

Bij Anorexia Athletica gaat het om een combinatie van intensief sporten en daarnaast te weinig eten waardoor je blijft afvallen. Het sporten wordt dwangmatig. Als je in paniek raakt als je een keer niet kunt sporten, meer dan een keer per dag gaat bewegen, sporten voor verjaardagen laat gaan en ook doorsport al heb je een blessure, is het verstandig je sportgedrag eens onder de loep te nemen.

Onderzoekster Bianca van Engelen deed onderzoek naar Anorexia Athletica en ontwikkelde een voorlichtingsprogramma voor fitnessinstructeurs. Zo kunnen de medewerkers van sportscholen weten waarop ze moeten letten als iemand meer of langer sport dan goed voor haar is.

Het schijnt dat de mensen die lijden aan Anorexia Athletica, op verschillende scholen sporten om minder op te vallen. Ook maken ze in de sportschool geen praatje, leggen geen contact met anderen.

Extreem veel sporten zie je ook wel bij Anorexia of Boulimia, je zou het ook kunnen zien als een kenmerk van een eetstoornis in plaats van de stoornis zelf. Hoe dan ook is het belangrijk te kijken of als je intensief sport, je dat op een goede manier doet.

Sporten is natuurlijk hartstikke gezond en lekker, maar het moet niet uit de hand lopen. Voel je je schuldig als je een keer niet kan sporten, is het aantal uren dat je op de loopband staat voor je gevoel nooit genoeg en heb je een voorkeur voor apparaten waarop aangegeven staat hoeveel calorieën je verbrandt, sta dan eens stil bij waar je mee bezig bent en zoek hulp als dat nodig is.

Bron

Orhorexia Nervosa

Natuurlijk is er niets mis met gezond eten. Maar bestaat er ook zoiets als ‘te gezond?'. Want is het nog ‘normaal' of ‘gezond' te noemen als je steeds meer etenswaren weglaat omdat ze ongezond zijn, totdat er bijv. bijna alleen maar groenten en noten overblijven?

 

Soms gebeurt het dat mensen doorslaan in het gezond willen eten. De Amerikaanse natuurarts Steven Bratman heeft in 1993 een boek uitgegeven waarin hij dit verschijnsel ‘orthorexia nervosa' noemt. Professionals zijn er nog niet over uit of orthorexia echt bestaat, en of Bratman de juiste beschrijving ervan geeft. We geven je daarom zowel de beschrijving van Bratman als de kritiek erop, zodat je zelf je mening kunt vormen.

Volgens Steven Bratman...
...is orthorexia nervosa een eetstoornis waarbij mensen op een extreme manier bezig zijn met gezond eten. De strenge regels over eten kunnen leiden tot een erg eenzijdig eetpatroon (dus tekorten aan voedingsstoffen) en tot ondergewicht; maar dat is meestal niet het grootste probleem. Veel ernstiger is dat mensen vaak steeds obsessiever omgaan met eten: bedenken wat je gaat eten, in welke hoeveelheden en/of in welke combinaties op welke tijdstippen en dat allemaal ook nog geregeld krijgen wordt een dagtaak. Een normaal sociaal leven is dan vaak niet meer mogelijk (want anderen willen niet eten volgens de in hun ogen veel te strenge regels) waardoor mensen met orthorexia steeds meer alleen komen te staan. Hun wereldje wordt steeds kleiner, waardoor ze nog meer gericht raken op het ‘gezonde' eten; en zo ontstaat een vicieuze cirkel.

Het zelfbeeld van mensen met orthorexia wordt steeds meer bepaald door hoe goed het hen lukt om zich aan hun eigen regels te houden (en soms gebeurt het dan ook dat ze neer gaan kijken op mensen die er ‘zomaar op los eten'). Mensen met orthorexia blijven met hun extreme gewoontes doorgaan omdat ze blijven geloven dat alles goed komt als het ze maar zou lukken om ‘gezond genoeg' te eten. Wat ‘gezond genoeg' is blijft wel steeds opschuiven in de extreme richting...

Doordat zo'n ‘gezond' eetpatroon vaak samen gaat met ondergewicht, wordt de stoornis nog wel eens aangezien voor anorexia nervosa. Bij mensen met orthorexia draait het echter niet om gewicht of lichaamsvormen (zoals bij anorexia), maar om een gevoel van ‘gezond' of ‘puur' zijn. Het gaat dus niet zoals bij de andere eetstoornissen om de hoeveelheid voedsel, maar om de kwaliteit er van.

Volgens anderen...
... is het nog maar de vraag of orthorexia wel echt bestaat, en als het al bestaat: hoe vaak het voorkomt (Bratman heeft zelf een tijdje zo'n extreem eetpatroon gevolgd, maar misschien was hij wel de enige...). Volgens anderen is de stoornis eigenlijk toch een vorm van anorexia nervosa. Volgens weer anderen is orthorexia helemaal geen eetstoornis, maar een dwangstoornis. En dan zijn er ook nog mensen die het helemaal geen eetstoornis vinden, maar gewoon een manier van leven.

 

Wanneer moet je je zorgen maken? 
Mensen met orthorexia zullen zich niet zo snel zorgen maken over zichzelf, meestal is het eerder hun omgeving die aan de bel trekt. Belangrijke signalen dat iemand op een ongezonde manier bezig is met ‘gezond' eten (even los van de vraag of orthorexia nu echt bestaat of niet):
- als je meerdere uren per dag nadenkt over hoe je zo gezond mogelijk kunt eten 
- als je de keuze van wat je eet uitsluitend laat afhangen van de voedingswaarden (en het dus helemaal niet meer gaat om wat je lekker vindt)
- als je je erg schuldig voelt wanneer je een keer iets ‘ongezonds' hebt gegeten
- als je zelfwaardering voor een groot deel afhangt van hoe goed het je lukt om gezond te eten
- als het je niet lukt om bij gewone sociale gebeurtenissen mee te eten
- als je je gewone dagelijkse activiteiten aanpast om maar zo gezond mogelijk te kunnen eten

Orthorexia en de hulpverlening
Zoals hierboven als staat is het dus nog helemaal niet duidelijk of orthorexia bestaat en zo ja: wanneer je die diagnose precies kunt stellen. Op dit moment wordt de diagnose in de meeste hulpverleningsinstellingen daarom ook (nog?) niet gesteld. Op zich is dat geen ramp: het gaat er tenslotte niet om welke naam je problemen precies hebben... als je hulpverlener en jij het er maar over eens zijn welke gedachten/gevoelens/gedragingen problemen veroorzaken en aangepakt moeten worden. Er is niet zoiets als een ‘standaardbehandeling' voor orthorexia nervosa. Omdat het belangrijkste doel van de behandeling wél zal zijn om weer op een gewone manier om te leren gaan met eten kan de behandeling veel lijken op die van de andere eetstoornissen.

Bron

© 2016 2B-eat